نقش ارامنه در پیدایش و پیشرفت صنعت سینمای ایران، از اوانس اوگانیانس(جد بزرگ سینمای ایران) تا ماهایا پطروسیان بازیگری خوش نقش

به نقل از آرتیها وقتی از پیدایش و پیشرفت صنعت سینما در ایران حرف می‌‌زنیم به نوعی مروری داشته‌ایم بر نقش ارامنه این هنر. چرا که به گواهِ‌ تاریخ ارامنه نقش بنیادی و مهمی در راه ‌ ‌اندازی و شکل ‌ ‌گیری صنعت سینما در ایران داشته‌اند.

به بهانه‌ی آغازِ سالِ نوی میلادی یادی از تعدادی از چهره‌های تاثیرگذار ارمنی در سینمای ایران کرده‌ایم. اگرچه کریسمس را به هم‌وطنانِ ارمنی‌مان تبریک نمی‌گوییم (شما هم این کار را نکنید) ارامنه ایران و مسیحیان ارتودکس کریسمس را چند روز دیرتر از مسیحیان کاتولیک و پروتستان جشن می‌گیرند. تاریخ کریسمس ارامنه ایران در سال ۲۰۲۴  مصادف با ۱۶ و ۱۷ دی ماه است؛ در واقع دوستانِ ارمنی ما تولد حضرت مسیح را ششم ژانویه می‌دانند و همان روز را جشن می‌گیرند.

اوانس اوگانیانس

اوانس اوگانیانس | جدِ بزرگِ سینمای ایران

«آوانس اوگانیانس» را جدِ سینمای ایران می‌دانند. او اولین مدرسه‌ی فیلمسازی و سینمایی در ایران را با گریشا ساکوارلیدزه (که در آن زمان صاحب سینما مایاک بود) بنیان نهاد. آوانس «مدرسه آرتیستی سینما» را دو دوره‌ی کامل اداره و دو فیلم بلند سینمایی به نام های «آبی و رابی» و «حاجی آقا آکتور سینما» ساخت، اما در افتتاح دوره‌ی سوم مدرسه آرتیستی و نیز ساخت سومین فیلمش ناکام ماند و تلاش های او برای تاسیس استودیو فیلمسازی و تولید فیلم ایرانی هیچ‌گاه به ثمر نرسید. با این همه «حاجی آقا آکتور سینما» که تنها فیلم بازمانده از سینمای صامت ایران است، برای اولین بار توانست تغییر شرایط سیاسی_اجتماعی ایران از سنت به مدرنیته را به درستی به تصویر بکشد.

ماهایا پطروسیان

ماهایا پطروسیان | بازیگر

ماهایا پطروسیان یکی از بی‌حاشیه‌ترین و در عین حال تعلیم‌دیده‌ترین بازیگران سینمای ایران است که نقش‌های بسیاری را از آنِ خود کرده است. او در اولین نقش آفرینی سینمایی‌اش در فیلم عشق و مرگ به کارگردانی محمدرضا اعلامی نشان داد که بازیگر بااستعدادی است. پس از آن در «پرده‌ی آخر» درخشید. پطروسیان پس از آن در کمدی درام دیگه چه خبر؟ سومین ساخته تهمینه میلانی به عنوان بازیگر نقش اول انتخاب شد. ماهایا پطروسیان که از اواخر دهه ۶۰ بازیگری‌اش را آغاز کرد تا پایان دهه ۷۰ در ۱۱ فیلم حضور داشت که در اکران هم حاضر بودند که از این میان ۳ فیلم «نابخشوده»، «کمکم کن» و «دختری به نام » پرفروش بودند. آخرین فیلم هایی که با بازی ماهایا پطروسیان روی پرده سینما رفتند «خفگی» و «لس آنجلس- تهران» بودند.

ژرژ پطروسی

ژرژ پطروسی | دوبلور

ژرژ پطروسی دانش‌آموخته‌ی تئاتر است؛ اما بیش‌تر سال‌های عمرِ خود را به دوبله گذراند. صدای ژرژ پطرسی به جای منصور والامقام در نقش مدیر گراند هتل هزاردستان و به جای گرگ کینر در نقش کلارک پوندستون در فیلم منطقه سبز از معروف‌ترین کارهای اوست. اما گویندگی به‌جای کاراکتر رابین هود در کارتون رابین هود، هنری پنجم (لارنس الیویه) در هنری پنجم، ریچارد ریچ (جان هرت) در مردی برای تمام فصول، مستر فرحان (علی نصیریان) در ناخدا خورشید، اشعث کندی (انوشیروان ارجمند) در امام علی و عبدالله نصرانی (علیرضا شجاع نوری) در روز واقعه از کارهای به‌یادماندنی او هستند.

ساموئل خاچیکیان

ساموئل خاچیکیان | کارگردان و تدوینگر

دوستانِ ساموئل خاچیکیان او را «سام ول» صدا می‌کردند. او علاوه بر کارگردانی در حوزه‌های فیلمنامه‌نویسی، فیلم آگهی و جلوه‌های ویژه فعال بود و نخستین آنونس ایرانی را ساخت. خاچیکیان تاثیرات بسیاری بر سینمای ایران گذاشته، برای مثال با فیلم «دختری از شیراز» سینمای ایران را وارد مرحله‌ تازه‌ای کرد و با «چهارراه حوادث» اولین فیلم پلیسی ایران را ساخت. همچنین فیلم «شب‌نشینی در جهنم» او که همراه با موشق سروری آن را کارگردانی کرده بود در بخش رسمی جشنواره فیلم برلین به نمایش درآمد و نامزد دریافت خرس طلایی این جشنواره شد. خاچیکیان با ساخت دو فیلم «فریاد نیمه شب» و «یک قدم تا مرگ» پیشگام جریان جنایی‌سازی در سینمای ایران نیز شد. بسیاری از فیلم‌های پرفروشِ تاریخِ سینمای ایران برای اوست.

زاون قوکاسیان

زاون قوکاسیان |  منتقد و فیلمساز

زاون در سال ۱۳۵۰، فیلم‌سازی را با فیلم‌های کوتاه هشت میلی‌متری در سینمای آزاد آغاز کرد و مدتی نیز سرپرست سینمای آزاد اصفهان بود. او چندین فیلم هشت میلی‌متری و آثار کوتاه و مستندی چون «در فلق»، «عروس کهن»، «عزای آینه»، «فصلی دیگر»، «حاج شیوان»، «موزه من جلفا» و «نقش خیال» را نیز جلوی دوربین برد. قوکاسیان در سال‌های پس از انقلاب به عنوان یکی از برجسته‌ترین مستندسازان مطرح شد. از سال ۱۳۶۰، همکاری با شبکه اول سیمای جمهوری اسلامی را آغاز کرد.

او در عین حال در سال ۱۳۶۳ فیلمی جنگی با نام همه فرزندان من را کارگردانی کرد. فیلم بلند موزه من جلفا را با حضور مادرش در سال ۱۳۷۵ ساخت. علاقه‌اش به سینما فقط صرف ساختن فیلم نشد، نقدهای او بر فیلم‌ها در مجلات مختلف و کتاب‌هایی که در زمینه سینما و بازیگران نوشته است، از منابع مورد توجه سینماگران و سینما دوستان هستند. از جمله دیگر فعالیت‌های این نویسنده و پژوهشگر سینمایی می‌توان به تالیف بیش از ۲۰ کتاب درباره سینماگرانی چون «بهرام بیضایی‌»، «مسعود کیمیایی‌»، «عباس کیارستمی‌»، «بهمن فرمان‌آرا‌»، «خسرو سینایی‌»، «گلاب آدینه‌»، «رضا ارحام صدر‌»، «فاطمه معتمدآریا‌»، «مجید انتظامی‌» و نیز نگارش کتابی با نام «بردی از یادم» درباره «لورتا نوشین‌» اشاره کرد.

واروژان

واروژان | آهنگ‌ساز

واروژان را به ترانه‌های ماندگارش می‌شناسند؛ اما او در تجربه و کشف راه‌های جدید همراهی موسیقی در سینمای ایران نقش مهمی ایفا کرده است. او اولین بار در سالِ ۱۳۴۷ برای فیلم جهنم سفید به کارگردانی ساموئل خاچیکیان موسیقی نوشت و با همین تجربه به این کار علاقه‌مند شد. ساخت موسیقی فیلم «حسن کچل» ساخته علی حاتمی که به‌عنوان اولین اثر موزیکال سینمای ایران شناخته شده از کارهای واروژان است. واروژان این اثر را به همراه بابک افشار، اسفندیار منفردزاده و پرویز اتابکی خلق کرد. او در سال ۱۳۵۱ به خاطر ساخت موسیقی فیلم صبح روز چهارم موفق به دریافت جایزه سپاس شد. او هنگام ضبط موسیقی فیلم بر فراز آسمان‌ها، ساخته‌ی محمدعلی فردین، سکته کرد و پس از ۱۳ روز در چهل سالگی درگذشت.

لوون هفتوان

لوون هفتوان | بازیگر

لوون هفتوان با فیزیک و میمیک خاص خود یکی از دوست‌داشتنی‌ترین شخصیت‌های منفی سینمای ایران است. او سال‌ها دور از ایران زندگی کرد و از این رو فعالیت سینمایی وی در ایران بیشتر مربوط به دهه ۱۳۹۰ می‌شود. «لرزاننده چربی»، «مردی که اسب شد»، «یک دزدی عاشقانه»، «دراکولا»، «هجوم»، «غیرمجاز» و «کوپال» از آثاری است که این بازیگر در آن ایفای نقش کرده‌ است.

فیلم سینمایی «پرویز» (۱۳۹۱) اثری بود که لووان هفتوان را به عنوان بازیگری خلاق در ایران مطرح کرد. فیلمی که اگرچه در جشنواره فجر آن سال به شکل محدود نمایش داده شد. اما در جشنواره‌های بین‌المللی نظیر سن‌سباستین در اسپانیا حضور موفقیت‌آمیزی داشت. لوون، «پرویز» را برای همیشه در تاریخِ سینمای ایران جاودانه کرده است. این اتفاق نمی‌افتاد اگر او بیست سال سابقه‌ی تئاتری (عرصه‌های کارگردانی و بازیگری) نداشت. او برای ایفای نقش‌هایش در سینما، جوایزی از جشنواره‌های معتبری در کشورهای کانادا، بنگلادش، هندوستان و پاناما دریافت کرد.

دیدگاهتان را بنویسید