در این مطلب از آرتیها به هنر پتینه برای زیباسازی منازلتان خواهیم پرداخت. اگر از افراد متخصص و کاردان در این حوزه بپرسید پتینه کاری چیست؟ خیلی ساده پاسخ میدهیم هنر کهنه کردن هر فضا و شی میباشد.
این هنر از گذشتههای بسیار دور در دهه ۱۹۲۰ میلادی به وجود آمد و مبدا آن نیز کشور مصر باستان بود. در عصر اسلامی ایران به جای پتینه کاری از گچبری اصیل استفاده میشد و اکنون نیز این هنر پس از سالها در حال ترند شدن میباشد. کهنه جلوه دادن از ویژگیهای اصلی این هنر محسوب میشود و هنرمندان سعی میکنند با درهم آمیختگی مختصات نو و کهن اثری خارقالعاده و چشم نواز بیافرینند.
معروفترین پتینههای طبیعی
- پتینه مس، برنج و برنز: پتینه این فلزات یک رنگ سبزِ بسیار معروف دارد، که در اثر واکنش شیمیایی بین این فلزات با دی اکسید کربن و آب تشکیل میشود. ظاهر شدنِ این پتینه سالها طول میکشد، مگر اینکه در مناطق مرطوب قرار داشته باشند.
- پتینه فلزات گرانبها: برخلاف رنگ سبزی که روی آنتیکهای مس، برنج و برنز ظاهر میشود. پتینه فلزات گرانبها تیره و مات است؛ و خیلی بیشتر طول میکشد تا ظاهر شود.
- پتینه چوب: ظاهر شدن پتینه چوبی هم روندی کموبیش مشابه فلزهای گرانبها دارد. چوب طبیعی (بدون رنگ یا محافظ) به مرور تیره میشود، و خطوط طبیعیاش بیشتر به چشم میآید.
انواع سبک های پتینه
سبک کلاسیک
این سبک کاری انتخاب افرادی است با هدف ایجاد نمایی کهنه که دکورهای آنتیک و کلاسیک را به سبک های مدرن ترجیح می دهند. با انتخاب این سبک می توان به راحتی لوازم جدید منزل را با کمک روغن مخصوص شاپان یا شاپون به لوازم عتیقه و آنتیک تبدیل کرد. در سبک کلاسیک بیشتر از رنگهای کلاسیک و سنگین مانند آبی درباری همراه با ورق های طلا؛مس؛ برنج و برنز استفاده می کنند. از دیگر روش های این سبک کاری می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- استفاده از ورق طلا یا طلایی بی رنگ روی سطوح مختلف
- ایجاد نقوش آجر با رنگ روی دیوار
- استفاده از نقوش فرشته و گل و بوته در معماری داخلی
- استفاده از سطوح برجسته با نمای سنگ در فضای داخلی
- ایجاد نقش ترک خوردگی با رنگ
- ایجاد بافت روی دیوار و سطوح مختلف
- ایجاد طرح چوب با رنگ روی انواع وسایل و دیوار
- و هزاران روش بیشمار دیگرکه با استفاده از انواع متریال در معماری نوین ایجاد شده است تا شکوه این هنر اصیل ایتالیایی را به زیبایی ها پیوند دهد
سبک مدرن
در این سبک کاری طرح های جدید با شیوه های پتینه کاری تلفیق خواهند شد و تاثیرات زیادی درکنارهم خواهند داشت و محدود به رنگ یا طرح خاصی نمی باشد. پتینه کاری مدرن را روی هرسطحی مانند دیوار گچی، رنگ شده، کاغذ دیواری، حتی سطوح وسایل چوبی، شیشه یا ستون ها می توان اجرا کرد. طیف وسیعی از روش ها در این سبک با متریال های مختلف بکار برده می شود تا افکت های متفاوتی را روی سطوح جلوه ساز کرد.
انواع پتینه
۱- پتینه ایتالیایی
مبدا پتینه کاری ایتالیایی کشورهای ایتالیا و ترکیه است. این نوع پتینه کاری در چندین سال اخیر پیشرفت و محبوبیت زیادی پیدا کرده است و مقداری متفاوتتر از پتینه کهن اجرا میشود. پتینه ایتالیایی روشی جذاب و کابردی برای ایجاد جلوههای تماشایی بوده و مختص افرادی است که چندان به استفاده طرحهای قدیمی تمایل ندارند. شیوه فوق شامل بافت ماسهای یا بافت شنی یا بافت سواحلی، بافت مخملی یا ولوت، بافت کالچه یا برجسته، بافت اکسید و بافت اِستاکو میشود که هرکدام ویژگیهای خاص خود را دارند.
۲- پتینه کهنه کاری
این روش در واقع تعریف اصلی پتینه کاری را اجرا میکند که در آن از المان و متریالهای گوناگونی برای خلق فضای کهنه و قدیمی استفاده میشود. کهنهکاری علاوه بر دیوار و سقف و ستون بر روی اشیا، ظروف، درب و مبلمان نیز قابلیت اجرایی دارد. البته فراموش نکنید که پیش از اجرا بر روی دیوار یا دیگر سطوح باید سطح موردنظر را از هرگونه ناهمواری و پستی و بلندی که موجب میشود نتیجه کار خوب در نیاید پاک کرده و آنها را به خوبی صیقل دهید.
۳- پتینه کاری ورق
در این تکنیک که هنر و میراثی چندین هزارساله به شمار میرود سطوح و ابزار بهوسیله ورقی ظریف و نازک از جنس طلا یا نقره و مس پوشیده میشوند. به منظور اینکه پس از پوشاندن ورق به وسیله موردنظر آنرا آنتیک، نفیس و قدیمیتر کنید کافیست با اسپری رنگ سیاه یا هر رنگ تیره رقیق دیگر از جلا و جلوه زیاد آن بکاهید تا کهنه کاری موردنظر بدست آید.
۴- پتینه میکروسمنت
میکروسمنت نوعی پتینه کاری با جنس سیمان است که بر روی انواع سطوح گچ، سنگ، سرامیک و سیمان یا هر پوش دیگری قابلیت پیادهسازی دارد. از این نوع کاربردی در اماکنی که همواره با آب و رطوبت سر و کار دارند مانند سرویس بهداشتی و حمام نیز استفاده میشود.
به دلیل چسبندگی و مقاومت بالای میکروسمنت بر روی پله و کف زمین نیز به ویژه در اماکن تجاری قابل اجرا است و شاید جالب باشد بدانید که در صورت لزوم کف دیواره ها و حتی سقف به صورت یکسره کاور میشوند! اما نکته قابل توجه ای که وجود دارد این است که تکنیک میکروسمنت برای کف با تکنیک دیوار متفاوت است به این دلیل که میزان مقاومت کف باید بیشتر از دیوار باشد.
۵- پتینه روغنی
این نوع توسط مواد روغنی اجرا میشود و قدمتی دیرینه داشته و قابلیت شستشوی خوبی دارد. پتینه روغنی در سه نوع براق، نیمه براق و نیمه مات انجام میشود که براق آن مختص کار روی چوب است و نیمه براق و نیمه مات بر روی هر سطحی قابل اجراست.
۶- پتینه اسفنجی
حال نوبت آشنایی با سادهترین و زیباترین طرح پتینه بر روی دیوار است. در اجرای آن پس از بتونه کاری و رنگ آمیزی سطح توسط پیگمنتر باتجربه، یک تکه اسفنج را به رنگ موردنظر آغشته کرده و به صورت ضربهای به دیوار میزنند.
گرفتن اضافههای رنگ جمع شده روی اسفنج به کمک روزنامه قبل از شروع رنگآمیزی و ضربه زدن ضروری است. حال این اسفنج که ابزار کار اصلی این طرح است هم میتواند به صورت رول باشد هم به صورت ابری.
مزایای پتینه
- پتینه را میتوان در محیطهای گوناگون و روی انواع سطوح اجرا کرد، از دیوار گرفته تا ظروف سفالی، مبلمان چوبی، گلدانهای شیشهای، زیورآلات فلزی و …
- اجرایش چندان زمانبر نیست و سریع خشک میشود. هرچند این موضوع به طرح و تکنیک مدنظر شما هم بستگی دارد.
- پتینه کاری روی دیوار گچی از نظر طرح و رنگ بسیار متنوع و البته منحصربهفرد است. به همین خاطر، میتواند با تکنیکهای مختلف نقاشی ساختمان و حتی کاغدهای دیواری رقابت کند.
- دوام بسیار خوبی دارد و به خوبی عیب و ایراداتشان را میپوشاند. اگر از رنگ مناسب استفاده کنید (مثلا آکریلیک)، تا حدی قابلیت شستوشو هم خواهد داشت.
- این هنر در ازای هزینه مناسب و مراحل بیدردسر، تحول خاصی را در فضای شما ایجاد میکند و نوستالژی را در اوج مدرنیته برای خلق میکند.
معایب
- زمان و تلاش فروان: پتینه کاری روی دیوار نیازمند زمان و تلاش برای انجام آن است. ایجاد طرحها و الگوها، قرار دادن پارچه ها و نخ ها به صورت دقیق و دستی، نیازمند صبر و دقت است. بنابراین، اگر شما زمان کمی دارید یا به دنبال یک راه سریع برای تزئین دیوارها هستید، پتینه کاری روی دیوار ممکن است مناسب نباشد.
- سخت بودن ایجاد تغیرات: یکی از معایب پتینه کاری روی دیوار این مورد است که پس از انجام پتینه تغییر طرح یا الگو بسیار سخت می باشد. اگر بعد از مدتی تمایل به تغییر دیوار یا تغییر طرح دارید احتمالا نیاز به برداشتن پتینه قبلی و انجام مجدد آن را دارید. این امر میتواند زمانبر و هزینهبردار باشد.
در آخر
اگر به دنبال یک تغییر بزرگ در دکوراسیون داخلی هستید، پتینه کاری بهترین گزینه برای این تغییر است. اجرای آن درگچبری ها و دیوارسالن پذیرایی می تواند شکوه و جلال خانه را دوچندان کند و چشم هر بیننده ای را به خود جلب کند.