در این مطلب از آرتیها شما را به قلب زیبایی در ایران دعوت میکنیم. ترکمن صحرا یا دشت ترکمن منطقهای جغرافیایی در شمال شرقی ایران است. از لحاظ موقعیت جغرافیایی این منطقه از مغرب به دریای خزر و از شمال به جمهوری ترکمنستان محدود میشود که با طول ۴۰۰ کیلومتر از غرب به شرق گسترده است و از مشرق به خراسان و منطقه نیمهخشک بجنورد و درهگز و از جنوب به کوهپایههای جنگلی البرز شمالی محدود است. شیب زمین از جنوب به شمال و از شرق به غرب در امتداد شبکه آبها و رودهایی که به دریای خزر میریزد کاهش میابد.
تاریخچه
منطقه ترکمن صحرا تاریخی بسیار کهن دارد. این منطقه به علت همجواری با شهرها، مناطق باستانی معروفی چون داهه، نیشابور، مرگیانا، نیسا، تپورستان و کومش است. اکثریت نسبی جمعیت ترکمن صحرا را ترکمن ها تشکیل میدهند که مردمانی ترکمن و اهل سنت(حنفی) هستند.
قدیمیترین یافتههای باستانشناسی منطقه شمال سفالینهها و دست ساختههای بشر، پیشینه سکونت و زیست در این منطقه را به بیش از هفت هزار سال پیش میرساند.
وجود گورستان و تپه باستانی کمیش تپه کوچک، بقایای شهر تاریخی جرجان، دیوار تاریخی جرجان در شمال شهرستان آق قلا، جزیره آشوراده در غرب بندر ترکمن، پیشینه سکونت در این منطقه را به سالیان بسیار دورتر برمیگرداند.
جاذبههای تفریحی و گردشگری ترکمن صحرا
– هزار دره
هزار دره که به تپه ماهورهای هزار دره هم معروف است، منطقهای زیبا و منحصربهفرد و چشمنواز در استان گلستان و در فاصله ۵۰کیلومتری از شهر کلاله واقع شده است.
برای تجربه و دیدن اوج زیبایی هزار دره باید فصل بهار را برای آمدن به این منطقه انتخاب کنید. طبیعتگردی، پیادهروی، کمپینگ و عکاسی ازجمله تفریحاتی است که میتوانید در این منطقه از آنها لذت ببرید. علاوهبر زیباییهای طبیعی میتوانید در نزدیکی این منطقه سری به جاذبههای تاریخی چون آرامگاه خالد نبی و قلعه ماران هم بزنید.
– بندر ترکمن
بندر ترکمن، در غرب استان گلستان و در کرانههای دریای خزر واقع شده است. این شهر با سواحل نیلگون، اسکله پررونق، بازارهای سنتی و مردمی خونگرم، به یکی از مقاصد محبوب گردشگری در سفر به دشت ترکمن تبدیل شده است. اسکله بندر ترکمن، یکی از قدیمیترین اسکلههای ایران است. در این اسکله میتوانید از تماشای دریای خزر و کشتیها لذت ببرید یا با قایق به جزیره آشوراده سفر کنید.
– آبشار کبودوال
جاذبههای گردشگری ترکمن صحرا تنها به دشتهای سرسبز محدود نمیشود. شما میتوانید در دل جنگلهای انبوه استان گلستان و در نزدیکی شهر علیآباد کتول از بلندترین آبشار خزهای ایران یعنی آبشار کبودوال دیدن کنید.
– آققلا
آققلا در غرب بندر ترکمن و در قلب ترکمن صحرا واقع شده است. این شهر قدمتی دیرینه دارد و در دوران صفویه اهمیت فراوانی دارد. پل آجری آققلا که از جاذبههای تاریخی و گردشگری این منطقه به حساب میآید، میراث بهجامانده از دوره صوفیه است. علاوه بر این پل تاریخی دیوار قزلآلان و سد وشمگیر از دیگر جاهای دیدنی آققلا است که دیدن از آنها خالی از لطف نیست.
– کلاله
کلاله در شرق ترکمن صحرا و در استان گلستان واقع شده است و گویی دروازه ورود به صحرای زیبای ترکمن و مقصدی جذاب برای گردشگران و دوستداران طبیعت است. از این شهر میتوانید بهسمت شمال به گنبدکاووس و صحرای ترکمن و از سمت شرق به خراسان شمالی و از سمت جنوب به گرگان و دیگر شهرهای استان گلستان سفر کنید.
جنگل پلکانی، منطقه شکار ممنوع، چشمه آقسو، مقبره خالد نبی، ازجمله جاذبههایی است که میتوانید در این منطقه از آنها دیدن کنید. بازارگردی بخشی از سفر است و نمیشود آن را نادیده گرفت. گشت در بازار کلاله میتواند فرصت مناسبی برای دیدن صنایعدستی و خرید سوغاتی باشد.
– مراوه تپه
مراوه تپه شهری در استان گلستان و مرکز شهرستان مراوه تپه است. این شهر در شمال شرق استان گلستان و در نزدیکی مرز ترکمنستان واقع شده که با وجود جاذبههای گردشگری بسیار منتظر حضور گردشگران بسیاری است.
اگر در مسیر سفر در منطقه ترکمن صحرا سری به مراوه تپه زدید، پیشنهاد میکنیم از آرامگاه مختومقلی شاعر بزرگ ترکمن در ۳۰ کیلومتری غرب مراوه تپه، مدرسه سید قلیچ ایشان، چشمه ساوره در ۲ کیلومتری شرق مراه تپه و غار قیز قلعه هم دیدن کنید.
پوشش گیاهی و جانوری ترکمن صحرا
دور از انتظار نیست که آبوهوای مختلف منطقه باعث ایجاد تنوع پوشش گیاهی هم شده باشد. بارش کم باران در بخش شمالی ترکمن صحرا باعث شد تا این بخش سرسبزی کمتری داشته باشد. پوشش گیاهی این منطقه بیشتر شامل گیاهانی چون گز و بوتههای خاردار میشود که در برابر خشکی مقاوم هستند.
در مقابل هرچه بهسمت بخشهای جنوبی حرکت کنید، با دشتهای یکدست سبز و چشمنواز روبهرو خواهید شد. مراتع سرسبز و درختان انبوه احتمالا همان چیزی است که در بیشتر عکسهای ترکمن صحرا دیدهاید.
اگر با شنیدن اسم ترکمن صحرا یاد اسبهای اصیل ایرانی افتادید، باید بگوییم این تنها گونهی جانوری نیست که در این منطقه خواهید دید. حیواناتی چون گرگ، روباه ترکمنی، خرگوش و آهو در بخش بیابانی، گوسفند و بز در مناطق نیمهخشک، شتر در شورهزارهای شمال، انواع پرندگان مانند اردک و غاز، شاهین و عقاب در بخش جنوبی انواع ماهیها در رودخانه و سواحل خزر دیگر گونههای جانوری منطقه ترکمن صحرا هستند که در زیبایی آن نقش دارد.