کردهای کرمانج، آشنایی با تاریخچه، پوشش و موسیقی پر فراز و نشیب اما جذاب قوم بزرگ کرمانج‌ها در خراسان شمالی

با آرتیها همراه باشید تا شما را با تاریخچه، پوشش و خصوصیات اقوام کرمانجی آشنا کنیم. کرمانج‌ها به کرد شمال معروفند. زبان مردم این منطقه کردی کرمانجی و دین آنان اسلام شیعه است. جمعیت کردهای خراسان دو میلیون نفر است.

اغلب کردهای کرمانج زبان ایران در مناطقی از خراسان شمالی زندگی می کنند.

اغلب کردهای کرمانج زبان ایران در مناطقی از خراسان شمالی زندگی می کنند. بنا به روایتی، شاه عباس کردهای شرق ترکیه را در زمان خود برای نگهداری و حفاظت از مرزهای ایران، به این محل منتقل نموده است. خان های بزرگ کرمانج، وظیفه مقابله با هجوم ارتش های ازبک، مغول و ترکمن را داشته اند. کرد بودن ابومسلم خراسانی و یا خاطرات تیمور در کتاب منم تیمور جهانگشا، نمایان این امر است که کردها قبل از دوره صفوی نیز در این مکان زندگی می کرده اند.

در اواسط قرن دهم، ازبک ها نه تنها مشهد، بلکه بخش هایی از شاهرود، سمنان، دامغان، ورامین و کاشان را تحت سلطه خود در آورده بودند. مهاجرت کردها به شمال خراسان و مقابله آنها با ازبک ها، سبب بیرون راندن دشمن از مرزهای ایران شد.

پوشش زنان کرمانجی

پوشش زنان کرمانجی

لباس بانوان کرمانجی یکی از خوش رنگ و لعاب‌ترین لباس‌های محلی ایرانی است. به صورت کلی از ۵ قسمت تشکیل شده است:

۱- یاشار: همان روسری است که از پارچه‌ای به جنس حریر تهیه می‌شود از نظر پوشش سر این پارچه کاملا سر و صورت زنان را به جز چشمان آن‌ها می‌پوشاند.

۲- سربند: این سربند در واقع همان دستمال یزدی است که برای محکم‌تر شدن یاشار بر روی آن بسته می‌شود. این سربند معمولا به رنگ مشکی و قرمز است.

کراس در واقع نوعی پیراهن است و یقه ندارد

۳- کراس: کراس در واقع نوعی پیراهن است و یقه ندارد. همچنین قسمت پایین این پیراهن نیز همراه با چین طراحی شده است.

۴- شیلوار: شیلوار دامن مخملی است که در لباس دخترهای کرمانج رنگ آن نارنجی و زرد است. این دامن بیشتر به رنگ قرمز شناخته می‌شود. این دامن در عین حال که پرچین است، خوش حالت نیز می‌باشد. اندازه شیلوار معمولا تا زیر زانو است ولی در بعضی از ایل‌های کرمانج بلند بوده و تا بالاتر از مچ پا نیز می‌رسد.

۵- شلیته: شلیته نیز مانند شیلوار دامنی مخملی است که با نخ‌های به رنگ‌ مختلف حاشیه‌دوزی می‌شود.

پوشش مردان کرمانجی

پوشش مردان کرمانجی

لباس محلی مردان نیز شامل «عرق چین»، «که لاو» و «لچگ» است که همانند پوشاک بانوان دارای رنگ‌های شاد و برگرفته از طبیعت هستند.

گویش و موسیقی کرمانجی

عشایر و ایلات خراسان شمالی با گویش کرمانجی صحبت می کنند. این گویش به دلیل عدم وجود رسم الخط مناسب، در خطر نابودی قرار دارد. شباهت برخی کلمات این گویش با کلمات فارسی، یادگیری آن را آسان نموده است. همچنین دستور زبان این گویش بسیار شبیه به زبان فارسی است. برای مثال :
اَز کرمانجِم
من کرمانج هستم

محسن میرزاده

موسیقی کرمانجی دارای ابعاد متفاوت زیادی است. برخی از اشعار کرمانجی دارای عرفان و معنویات است و برخی دیگر از این اشعار، وصف حال عاشقان دل خسته است. اما به طور کلی می توان موسیقی این منطقه را به چهار دسته : دینی – بزمی – رزمی و سوگی تقسیم کرد.

اغلب نوازندگان کرمانج زبان از سازهایی نظیر دو تار، کمانچه، شش تار، قوشمه، سرنا و کرنای استفاده می کنند که در این میان دو تار و قوشمه دارای شهرتی جهانی هستند. گروه های هنری خراسان شمالی، به چند دسته تقسیم می شوند که در میان آنها “عاشق ها” و “بخشی ها” شهرت بیشتری دارند.

“عاشق ها” نوازندگان حرفه ای هستند. این شغل را از پدران خود به ارث برده اند. این افراد رقص محلی را به جوانان آموزش می دهند. اما “بخشی ها” نوازندگان زبردست دو تار هستند که علاوه بر نوازندگی، به عنوان شاعر و خواننده نیز شناخته می شوند. محسن میرزاده یکی از خوانندگان معروف کرمانجی است که علاوه بر داخل کشور، در جشنواره های بین المللی زیادی نیز عناوین بسیاری کسب نموده است.

کشتی باچوخه

در پایان

در آخر باید ذکر کرد که کرمانج ها به کشتی باچوخه علاقه زیادی دارند و هر ساله در گود زینل خان، مسابقات سالانه آن را برگزار می کنند. برای تماشای مسابقات باچوخه در اسفراین، باید مکانی را برای اقامت تدارک دید.

تاریخچه پر فراز و نشیب اما جذاب کرمانج ها این قوم بزرگ را به یکی از جذاب ترین اقوام ایرانی تبدیل کرده است. آداب و رسوم، پوشش، موسیقی، خوراک و بسیاری ویژگی های دیگر در کنار شجاعت و مهربانی مردمان این قوم را به یکی از دوست داشتنی ترین اقوام ایرانی بدل کرده است.

شما چه خاطره ای از این قوم دوست داشتنی دارید؟

دیدگاهتان را بنویسید