در این مطلب از آرتیها به پوشش زنان استان هرمزگان می پردازیم. ایران هم یکی از کشورهایی است که به علت تنوع قومیتی لباس های خاص زیادی در آن وجود دارد که هر کدام شناسانگر محل و فرهنگ قومیتی خاص است.
در تحقیقات صورت گرفته، لباس محلی به لباسی گفته می شود که افراد بومی یک منطقه آن را می پوشند و این لباس به طور معمول برگرفته از آداب و رسوم هرمنطقه با توجه به منابع موجود در آن است.
پوشش محلی در شهرها و روستاهای نزدیک به هم نیز تفاوت چندانی ندارد و این موضوع را میتوان باتوجه به فرهنگ نزدیک آنها به یکدیگر، شرایط اقلیمی مشابه و منابع موجود، تقریبا یکسان توجیه کرد.
با توجه به این که استان هرمزگان، اقوام زیادی را از جمله عرب زبان و بلوچ درون خود جای داده اما لباس محلی و سنتی آن خاص و منحصر به فرد است.
لباس محلی هرمزگان به گفته ی برخی محققان شباهتی به لباسهای هندی و عربی دارد و این شباهت بیشتر مربوط به زری دوزی و مشابهت زیورآلات این منطقه با کشور هندوستان یا طرح لباس بندری با لباس مردم امارات است.
با توجه به این مساله قدمت لباس بندری، از تاریخ به وجود آمدن امارات بیشتر است و گمان میرود رفت و آمد بازرگانان و تاجران عرب، هندی و ایرانی به این مناطق باعث تاثیرپذیری از این فرهنگها شدهاست.
لباس استانهای جنوبی نیز به عنوان نشان و نمادی از جنوب شناخته می شود و هرمزگان نیز یکی از مناطقی است که پوشش به نوعی خاص از تن پوش تنها خلاصه نمی شود بلکه حجاب و روسری تا زیورآلات را در برمی گیرد که گویای زبان، فرهنگ و آداب و سنن خاص این منطقه است.
پوشش محلی زنان قشم:
لباس بومی های زنانه محلی قشم زیبایی زبان زدی دارد که به رنگ های شاد و گرمشان و خرج کارهای طلایی رنگشان معروفند که این لباس ها را خود زنان قشمی میدوزند.
پیراهن کندوره از مشهورترین پوشش زنان جنوب است که در زبان اسپانیایی به پیراهن گاندورا تبدیل شده! اعراب مسلمان در قرن هشتم میلادی آن را به جنوب ایتالیا و اسپانیا بردند و با استقبال خوب مردم اروپا مواجه شدند. پیراهن کندوره با یقه ای گرد که در جلو بسته میشود، دو برش عمودی از سرشانه تا خط سینه و پایین دامن دارد که از پهلوی یقه تا درز وسط از پارچه رنگی متفاوت و برای لبه آستین نیز به صورت دو تکه از پارچههای دیگر استفاده میشود. این لباس دارای حاشیه نوار دوزی پهن در ناحیه دور کمر است و اندامی بودن آن و انتخاب قد تا حد زانو به مدل و دوخت آن تنوع میدهد.
لیسی یکی دیگر از زیبایی های پوشش محلی زنان قشم است اولین ویژگی که این شال ها دارند اندازه آنهاست طول لیسی دو متر و عرض آن یک متر است که در لباس های محلی قشمی بسیار زیبا دیده میشوند که در رنگ های شاد و گرم موجود است. این شال ها را میتوان به راحتی در گرم ترین ماهای سال به دلیل نازک و خنک بودن پوشید.
اغلب زنانی که در جنوب ایران مشاهده می کنید شلوارهایی با دمپای تنگ به پا دارند که به آن ها شلوارهای بندری گفته می شود. این شلوارهای که عمده پوشش زنان هرمزگان محسوب می شود و از مچ پا تا زانو تنگ بوده و از زانو تا کمتر حالت لوزی شکل دارند که شرایط راحتی را به وجود می آورد. رنگ قالبی که برای شلوارهای بندری مورد استفاده قرار می گیرد: سبز، قرمز،زرد، آبی و نارنجی است و جنس پارچه های مورد استفاده تترون، پوپلین و چیت برای لباس های روزمره خودشان و از پارچههای کلفت و زریدار مثل اطلس و زربفت و ساتن برای مجالس و عروسیها نیز استفاده می کنند. برای راحتی در هنگام پوشیدن دمپای شلوار را بهطرف داخل پا چاک میدهند که با زیپ و یا دکمهای دستساز بسته میشود.
تزیینات شلوارهای بندری بر اساس نوع و محل جغرافیایی دوخت آن اسامی مختلفی دارد که عبارتند از:بادله تمام،ودویی دستی،ودوییچرخی،پولکی،حاشی ه ای،سرپارچه ای،گلابتونی،خوس لنگه ای،ودویی اطلسی و نخی. لباس مردم هرمزگان قابلیت جهانی شدن را دارد.
برقع هم از لیست استثنا نیست و جز یکی تفاوت های زیبای پوشش محلی قشمی هستند که کاربرد های متفاوتی دارند و به غیر از کاربردی بودن آن از لحاظ تاریخی و فرهنگی جزو اصلی ترین قسمت های لباس بومی محلی زنان قشم است. خیلی از بانوان قشمی برکه را برای ججاب استفاده می کنند. برقع مدلی دیگری دارد که کمی بزرگتر است و سوزن دوزی مستطیلی دارد که از چهره در برابر باد، شن و آفتاب محافظت میکند. امروزه از برقع ها بیشتر با هدف محافظت از پوست در برابر آفتاب استفاده می شود.
البته استفاده از این برقع معانی دیگری نیز دارد. به عنوان مثال زنانی که از رنگ مشکی آن ها استفاده کنند به این معنی است که مجردند اما رنگ نارنجی با طرح های درخشان، نشان دهنده نامزد بودن زنان است. در گذشته این نقاب ها شبیه ابرویی کلفت یا سبیل مردانه است. به دلیل اینکه زنان در گذشته در برابر هجوم غریبهها محافظت شوند و آنها را با مردان به اشتباه بگیرند، این نقاب را بر روی صورت خود قرار میدادند. با این حال برخی از زنان برای پوشاندن همین لباس بومی ها نیز چادرهایی بر تن می کنند تا به طور کامل پوشیده باشند. البته این چادرها نیز جنسی سبک و خنک دارند که در رنگ های مختلف موجود است.
تن پوش زنان هنری است که از دیر باز در این منطقه با گذشت زمان دست خوش تغییر و تحول نشده و این هنر همچنان نشانگر و زبان گویای فرهنگ این منطقه است و البته زیبایی منحصر بفردش دلیل خوب است که همچنان این لباس در حال استفاده است و هیچگاه کهنه نخواهد شد.